Miasto Vis

Miasto Vis jest położone w północno-wschodniej części wyspy w głęboko wtulonej w ląd i dobrze chronionej zatoce. Rozwinęło się z niegdysiejszych osad Kut i Luka, które od momentu budowy Kościoła Gospe od Pilice w XVI stuleciu stały się jedną całością. Ku miastu grawitują wsie wschodniej części wybrzeża: Zenka, Milna, Bargujac, Podstrazje, Podselje, Polje i Marine Zemlje.

Od czasów II wojny światowej cała wyspa była strefą wojskową. Turystyka na wyspie zaczęła się rozwijać dopiero po demilitaryzacji wyspy na początku wojny domowej. Zatem, dopiero od 15 lat miasto i wyspa są dostępne dla obcokrajowców. Pozostałości obiektów wojskowych w północno-zachodniej i północno-wschodniej części wyspy świadczą o pobycie na niej wojsk jugosłowiańskich. W okresie ostatnich stu lat z wyspy emigrowała znaczna część mieszkańców w poszukiwaniu lepszych warunków życia. Dzisiaj w mieście Vis mieszka jedynie około 2000 mieszkańców, a na całej wyspie około 3500. Liczni odwiedzający, a szczególnie żeglarze, coraz częściej odwiedzają Vis. Wszędzie wokół nas na każdym kroku widoczne są zmiany sposobu życia, a Vis jak dotąd zachował stary zniewalający śródziemnomorski urok i sposób życia bez stresu i tłumu.

Ruiny i kamienne stosy świadczą o tysiącletniej historii zasiedlania wyspy Vis, a pozostałości teatru wmurowanego w podstawy franciszkańskiego klasztoru na półwyspie Prirov, antyczne termy i hellenistyczne cmentarzyska potwierdzają, że Vis jest jedną z najstarszych siedzib miejskich w Chorwacji. Samo miasto Vis, antyczną Issę, założył syrakuzki tyran Dioniziusz Starszy około 397 roku p.n.e. jako bazę dla greckich osiedleńców przybywających nad Adriatyk. Dionizyjska osada znajdowała się w tej części miasta, która obecnie nazywa się Gradina i znajduje na półwyspie Prirov. Vis w okresie hellenistycznym był na tyle silny, że zakładał swoje własne kolonie w miejscu obecnych miejscowości Trogir, Stobreč i Lumbardia na Korčuli. O rozwoju miasta świadczą liczne starożytne pozostałości. W zbiorach archeologicznych Muzeum Miasta Vis, które mieści się w austriackiej warowni Batarija, można obejrzeć najlepszy przykład sztuki antycznej na Visie – wykonane z brązu popiersie bogini Artemidy. Oprócz niej wyróżniają się także inne wartościowe dzieła sztuki antycznej, jak na przykład popiersia mężczyzn i kobiet, ceramiczne wazy rozmaitych kształtów, naczynia, w szczególności niepowtarzalny zbiór amfor wyłowionych z morza w bezpośredniej bliskości miasta. Szczególne archeologiczne znaczenie mają również stelle nagrobne znalezione na przedmieściu miasta o nazwie Mrtvilo, w zachodniej części obecnych terenów sportowych.

Warunki przyrodnicze i tradycja zdecydowały o rozwoju działalności gospodarczej mieszkańców Visu. Z powodu rozległych pól uprawnych i wysokiej jakości gleby, zwłaszcza w okolicach miasta Vis, rolnictwo było zawsze główną gałęzią gospodarki. Uprawa winorośli od czasów antycznych była najważniejszym zajęciem mieszkańców Visu, o czym pisał już starożytny pisarz Agatarhid: „wino z Issy, wyspy na Morzu Adriatyckim, w porównaniu z innymi jest dużo lepsze”. Z drugiej strony, bogate łowiska ryb w tej części środkowego Adriatyku, wpłynęły na rozwój rybołówstwa . Obecnie, oprócz wymienionych zajęć, główną rolę odgrywa sektor usług, a zwłaszcza turystyka.

Miasto Vis jest wyjątkowo bogate w dziedzictwo kulturalno-historyczne nowych czasów. W jego skład wchodzi wiele rezydencji, twierdz i pałaców. Jeśli wyruszycie z Kuta. Które leży w południowo-wschodniej części, w kierunku Luki, także w południowej części wyspy, będziecie mijali pałac Jakinova, pałac poety Ranka Marinkovića, pałac Petrinovića i Gazarovića., następnie pałace Mardešićeva, Radošijeva, Vukašinovića-Dojmijeva i pałac Tramontana oraz wieżę Perasti. Poza miastem leżą angielskie twierdze Terjun, Fortica i Velington.

Z sakralnej architektury i sztuki wyróżniają się szczególnie wczesnoromański Kościół św. Jurija (św. Juraj jest patronem miasta Vis, jego święto jest obchodzone 23 kwietnia) w zatoczce o tej samej nazwie w bezpośredniej bliskości Českiej willi oraz Kościół św. Marije u Podselju, które są duchowym centrum wyspy, dokąd kierują się pielgrzymki w trakcie obchodów Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Z pozostałych sakralnych obiektów, należy obejrzeć Kościół św. Cypriana i Justyny na Kucie, Kościół Gospe od Pilica, która łączy Kut i Lukę oraz klasztor franciszkański na półwyspie Prirovo.

W mieście goście mogą spędzać czas na różnych aktywnościach sportowych. Szczególnie polecane jest centrum sportowo-rekreacyjne z czterema boiskami do tenisa, boiskiem do koszykówki i do piłki nożnej. Aktywnie działa również klub żeglarski, krykietowy i paralotniarski. Poza miastem możemy nurkować pod opieką dwóch centrów nurkowych, a także uprawiać wspinaczkę lub jeździć na rowerze.

W żadnym wypadku nie można opuścić ani jednej z dziesięciu restauracji w mieście, ani żadnej gospody, które mieszczą się w okolicznych gospodarstwach rolnych. Koniecznie trzeba spróbować specjalności lokalnej kuchni, jak na przykład višską pogačę (placek z pszennej mąki) lub sardele z rusztu.

W trakcie roku odbywa się cały szereg ciekawych imprez, z których na szczególną uwagę zasługuje Sylwester na świeżym powietrzu, maskarada w ostatki, Międzynarodowy Festiwal Teatrów Amatorskich w maju, Višskie Lato Kulturalne z koncertami i przedstawieniami, które odbywają się w czasie letnich miesięcy oraz regaty żeglarskie w październiku.